مهارت‌های نرم چیست و چگونه می‌توان آن‌ها را تقویت کرد؟

مهارتهای نرم یا شایستگی های نرم (soft skill)

در سالهای اخیر مطالب و نظریه های بسیاری در خصوص نقش مهارتهای نرم در موفقیت انسانها در موقعیت های مختلف زندگی به ویژه موقعیت های شغلی مطرح شده است. همینطور نقش مهارتهای نرم کارکنان یک سازمان در دستیابی به اهداف آن سازمان، تبدیل به یک دیدگاه رایج و پذیرفته شده گشته.

اما منظور از مهارتهای نرم، کدام مهارتها است؟ آیا به دست آوردن این مهارتها ممکن است؟ یا ذاتی هستند و کسانی که در این مهارتها ضعف دارند هیچ گاه امکان رشد و بهبود نخواهند داشت؟ اینها سوالاتی هستند که تلاش میکنیم در این نوشتار کوتاه به آنها پاسخ دهیم.

شایستگی ها یا مهارتها در علوم تربیتی و روانشناسی دسته بندی های متنوعی دارد که اینجا به چند دسته بندی رایج اشاره میکنیم.

مدل 3اچ یا 3H :

این مدل، انواع مهارتها را به سه دسته تقسیم میکند،

مهارتهای دستی hand مانند مهارتهای ورزشی و هنرهای دستی و فنی

مهارتهای ذهنی head مانند مهارتهای محاسباتی و هوش

مهارتهای قلبی یا رفتاری heart مانند مهارتهای ارتباطی و خود کنترلی و تعهد و نظم و …

مدل ksa :

این مدل هم مهارتها یا شایستگی ها را به سه دسته تقسیم میکند

شایستگی های دانشی مانند دانش قوانین، زبان و …

شایستگی های مهارتی مانند مهارتهای فنی و محاسباتی و ورزشی و هنری

شایستگی های نگرشی مانند انواع تفکر از جمله تفکر استراتژیک، تفکر انتقادی، تفکر تحلیلی

مدل ماتریس مهارتهای مدیریت:

این مدل هم مهارتها یا شایستگی ها را به سه دسته تقسیم میکند:

مهارتهای فنی مانند دانش یا مهارتهای عملیاتی

مهارتهای انسانی مانند مهارتهای رفتاری و ارتباطی

مهارتهای ادراکی مانند انواع تفکر از جمله تفکر سیستمی و تفکر تحلیلی و …

با نگاهی به این دسته بندی ها مشخص میشود که در انواع دسته بندی ها علی رغم تفاوتهای موجود، اشتراکهای متعددی دیده میشود. از جمله اینکه در اغلب مدلها مهارتهای رفتاری یا انسانی، به عنوان یکی از انواع اصلی مهارتها در نظر گرفته میشود. در سالهای ابتدایی قرن 20 میلادی، هوش (که آن زمان تنها یک نوع هوش به عنوان هوش ریاضی شناخته شده و پذیرفته شده بود) یکی از اصلی ترین عناصر و توانایی های لازم برای موفقیت تصور میشد. و در این خصوص مطالعات بسیاری هم انجام گرفت. حتی در مطالعات در خصوص ویژگیهای رهبری برای توسعه توانمندی های سازمانها، هم به مبحث هوش، بسیار توجه شد. اما با مطالعات علمی و تجربی متعدد، نتایج جالب و متفاوتی به دست آمد.

از سال 1980 میلادی تحقیقات زیادی انجام شد و با صراحت میتوان گفت که به اثبات رسیده که اگر مهارتهای رفتاری یا همان مهارتهای نرم، تنها عنصر اصلی موفقیت نباشد، دست کم عنصر مکمل ضروری است. در واقع میتوان گفت شاید یک فرد، تنها با داشتن این مهارتها نتواند به موفقیت برسد، اما با نداشتن این مهارتها، قطعا به موفقیت نخواهد رسید.

عناوین برخی از مطرح ترین شایستگی ها یا مهارتهای نرم:

کار تیمی

تاب آوری

نظم

خود کنترلی

خود انگیختگی (اشتیاق)

یادگیری

ارتباط موثر

مهربانی

تعهد

صبر

انعطاف پذیری

آیا مهارتهای نرم (شایستگی های نرم) قابل آموختن است؟

با توجه به اینکه مهارتهای رفتاری اغلب به صورت عادتهایی بروز و ظهور پیدا میکنند. تغییر آنها به طور معمول زمان بر بوده و نیازمند صرف انرژی زیاد است. اما به هیچ عنوان نمیتوان گفت قابل انتقال و یادگیری نیست.

با آموزش، فرهنگ سازی، تمرین، کوچینگ، شبیه سازی، ایفای نقش و … میتوان مهارتهای نرم یا مهارتهای رفتاری را آموزش داده و بهبود بخشید.

در مطالب آینده راج به جزییات هر یک از روشهای بهبود مهارتهای رفتاری مطالبی ارائه خواهم نمود.

پیش‌نمایش منبع