منابع نیازسنجی آموزشی مشاغل (قسمت اول)

(کدام ویژگیهای هر شغل یک نیاز آموزشی ایجاد میکند؟)

• ویژگیهای سازمان:

هر شغل به طور قطع یکی از اجزای ساختار یک سازمان است. از آنجایی که هر سازمان دارای ویژگیهای منحصر به فردی است، کلیه مشاغل موجود در ساختار آن، از ویژگیهای سازمان تاثیر میپذیرند.

اصلی ترین ویژگیهایی که باید برای مطالعه مشاغل هر سازمان مد نظر قرار گیرد شامل اهداف کلان، ماموریت، چشم انداز، استراتژی ها و اهداف معین هر سازمان است. برای مشخص شدن تاثیر ویژگیهای یک سازمان در نیازهای آموزشی هریک از مشاغل آن چند مثال میتوان مطرح کرد.

اگر سازمانی در اهداف کلان خود توسعه انواع خدمات و محصولات را بیان کرده باشد، قطعا در بخشهای مربوط به تحقیق و یا طراحی محصول یا خدمات، نیازمند مدیران و کارکنانی انعطاف پذیر، یادگیرنده و خلاق است. در مثالی دیگر سازمانی را فرض کنید که در چشم انداز 5 ساله خود، کاهش چشمگیر هزینه های سربار را هدف گذاری کرده باشد، چنین سازمانی قطعا نیازمند کارکنان متعهد و صرفه جو است. با این تعاریف میتوان به این نتیجه رسید این سازمانها با توجه به اهداف و چشم انداز خود باید برای کارکنان برخی یا تمام قسمتهای سازمانشان، آموزشهای ویژه ای را برگزار کنند.

قابل ذکر است که انتظارات و توقعات مدیران ارشد یا سهامداران از نظر برخی از صاحب نظران یکی از منابع نیازهای آموزشی هر شغل است ولی از نظر نگارنده در چارچوب همین اهداف ، ماموریتها و استراتژیها قرار میگیرد.

• ویژگیهای شغل:

هر شغل ویژگیهایی دارد که برخی از آنها ممکن است با مشاغل دیگر مشابه و برخی کاملا منحصر به فرد باشند. اختیارات، مسئولیت ها، وظایف، استانداردها، ابزار مورد استفاده و محیط شغل، همگی از جمله ویژگیهای هر شغل هستند که میتوانند منبعی برای نیازهای آموزشی شغل محسوب گردند.

اختیار تصمیم گیری یا انتخاب در هر زمینه ای قطعا مستلزم دارا بودن شایستگی های مرتبط با آن زمینه است.

مسئولیت حفاطت و نگهداری از هر دارایی وابسته به نوع آن دارایی و نوع سیستم حفاظتی آن، ممکن است نیازمند شایستگی های خاصی باشد.

همچنین انجام صحیح وظایف هر شغل قطعا نیازمند دارا بودن شایستگی های تخصصی همان شغل است.

کسب شایستگی های مذکور نیز مسلماً نیازمند گذراندن دوره های آموزشی ویژه ای خواهد بود.

• مسائل و مشکلات موجود در کار:

دامنه علوم بسیار وسیع است. حتی دامنه علومی که با فعالیت های یک سازمان مرتبط است نیز به طور معمول آن قدر وسعت دارد که یک انسان زمان کافی برای کسب تمام شاخه های آن را نداشته باشد. به همین علت، مشاغل به رسته ها و رشته های تخصصی تقسیم میشوند. البته ناگزیر همانطور که در نظریه سیستمها مطرح میشود، در سازمانها به عنوان یک سیستم انسانی، قطعا هیچکدام از سیستمها و زیر سیستمها، به صورت یک سیستم بسته عمل نمیکند. و شاغل هر شغل علاوه بر رشته تخصصی خود باید در مورد فعالیتهایی که با آنها ارتباط مستمر و مستقیم دارد نیز اطلاعاتی هر چند در سطح آشنایی داشته باشد.با توجه به گستردگی دامنه علومی که در سازمانها مورد بهره برداری قرار میگیرد، مدیران آموزش و منابع انسانی، همواره انرژی و بودجه سازمان را بر رفع مسائل و مشکلات اصلی فعالیتها متمرکز میکنند. به عبارتی از مجموعه علوم و مهارتهایی که هر شاغل میتواند به دست بیاورد، آنهایی باید مورد توجه و آموزش قرار بگیرند، که فقدانشان برای سازمان ایجاد مشکل و مسئله کرده یا میکند.

در قسمت دوم منابع زیر توضیح داده خواهد شد.

• مسیر پیشرفت شغلی
• پروژه های مقطعی
• تغییرات تکنولوژی